Cổng thông tin điện tử tỉnh thanh hóa

Huyện Lang Chánh

Khua Luống nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của đồng bào thái, Lang chánh cần được bảo tồn, lưu giữ và phát huy

Đăng ngày 05 - 02 - 2020
100%

Trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào Thái, huyện vùng cao Lang chánh, đặc biệt trong dịp lễ hội, cưới hỏi, tết đến xuân về ta lại được thưởng thức một số loại hình văn hóa đặc trưng, trong đó phải kể đến Khua luống.

Khua luống xuất phát từ cuộc sống lao động của người dân nơi đây. Với người phụ nữ dân tộc Thái, giã gạo là việc làm thường xuyên, quen thuộc hàng ngày. Trong khi giã gạo, họ thường khua thêm vài nhịp chày vào thành luống hay gõ các chày với nhau, tạo nên những âm thanh vui tai, xua tan mọi phiền muộn, lo âu trong những ngày tháng lao động vất vả trên nương, dãy. Trải qua thời gian, dần dần thành bài, thành nhịp điệu rồi hình thành loại hình nghệ thuật được biểu diễn trong các dịp lễ, tết, ngày cưới...

Khua Luống nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của đồng bào thái, Lang chánh

Đối với đồng bào dân tộc thái, Lang chánh, luống được làm từ loại gỗ tốt, có tiếng vang, thanh, hay như gỗ mun, gỗ sú. Người ta chọn cây to, thẳng, được chặt thành khúc, tùy theo người muốn làm luống to, nhỏ, dài, ngắn khác nhau. Luống đẽo bớt ruột, tạo thành máng rộng vừa phải, để dễ dàng cho lúa, ngô, sắn... vào giã.

Khua luống có nhiều điệu, điệu chào khách, điệu mừng cưới, mừng lúa mới... kết hợp với cồng, chiêng, trống, sạp tạo thành một âm hưởng rất riêng để cùng quây quần trong những điệu múa, điệu nhảy của các tràng trai, cô gái... tăng thêm không khí vui tươi, náo nức trong ngày hội. Số lượng người khua luống phụ thuộc vào luống dài, ngắn, hoặc tùy từng thời điểm hoàn cảnh để chia người khua...

Trong khua luống Mỗi người được phân công đảm nhiệm các nhịp điệu khác nhau, Trong điệu mừng lễ tết, ngày hội, thường thì có 9 người chia thành hai hàng đứng hai bên của luống và một người làm cái thường đứng ở trên đầu của luống, trong đó hai người làm cái hay làm mẹ (Lóng m) đứng ở hai đầu theo chiều dài của luống để hòa hai nhịp khác nhau, hai người khua điệu chọi gà (Tó cay), điệu này hai lần gõ luống và hai lần gõ chày, bốn người khua điệu con (Lúc) điệu này là một gõ một đập và hai gõ một đập, một người gõ cái (Lóng mé) có ý nghĩa dẫn dắt cả đội khua hòa nhịp vào nhau cho khéo, cho hay...

Cũng như người Thái ở khắp các Bản Làng trong huyện, người Thái, xã Giao Thiện từ lâu đã xem Khua luống như một nét văn hóa tinh thần không thể tách rời trong đời sống cộng đồng dân cư. Ở đây Khua luống còn được gọi là Háy Lóng hoặc Tống Lóng - là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian được tổ chức thường xuyên trong các dịp lễ tết, đón khách quý, giao duyên, tỏ tình trai gái. Không ai biết Khua luống ra đời từ khi nào, chỉ biết rằng tích xưa kể lại. Vào những đêm khuya, những người phụ nữ Thái thường đem lúa ra giã lấy gạo ăn cho cả nhà vào ngày hôm sau.

Vậy là, ở mỗi gia đình trong bản làng vang lên tiếng giã gạo tưởng chừng đơn thuần nhưng lại có ý nghĩa to lớn, góp phần xua tan những mệt mỏi thường nhật, từ đó họ dùng tiếng giã gạo làm phương thức giao lưu với nhau, dần dà trở thành một nét đặc sắc riêng trong đời sống đồng bào Thái.

Vào mùa đông, khi mùa lúa mới bắt đầu, cũng chính là mùa cốm, khi con trăng lên qua ngọn núi, cũng là lúc bản nhạc “Các Cùm, Cùm Các” rộ lên, như những tiếng mời gọi trai làng, nơi đó họ tụ tập đông vui, người tuốt thóc tươi, người khua thóc, các cô gái dành lấy phần giã và Khua luống, họ cười nói vui vẻ, rộn vang khắp cả núi rừng, làng bản...

Hiện nay, tại khắp các bản làng người Thái trên địa bàn huyện Lang chánh, Khua luống luôn được người họ sử dụng như  một lời chào đến với những du khách gần xa, trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống. Vì vậy, việc bảo tồn, lưu giữ, phát huy những giá trị văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc là việc làm rất cần thiết, để các giá trị đó không ngừng được phổ biến, góp phần đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và sáng tạo văn hóa của quần chúng nhân dân.

 

<

Tin mới nhất

Lang Chánh phấn đấu giảm nghèo nhanh và bền vững(21/02/2020 8:27 CH)

Xã Đồng Lương phát động xây dựng xã đạt chuẩn tiêu chí môi trường trong xây dựng NTM (14/02/2020 5:29 CH)

Xã Tam văn Tổ chức gặp mặt tiễn thanh niên lên đường nhập ngũ năm 2020(10/02/2020 9:03 CH)

Xã Yên Thắng, tổ chức gặp mặt liên hoan cho Thanh niên lên đường nhập ngũ năm 2020.(10/02/2020 9:01 CH)

Tam văn tổ chức Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ Xuân Canh Tý 2020”(07/02/2020 9:02 CH)

Khua Luống nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của đồng bào thái, Lang chánh cần được bảo tồn, lưu...(05/02/2020 5:55 CH)

Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao sôi nổi trong ngày khai hội chùa Mèo(31/01/2020 9:00 CH)

“ Tết ấm vùng cao” tại thôn Húng xã Giao Thiện(20/01/2020 11:09 SA)